De camino

Iedereen, die te voet, op de fiets of te paard, de minimum afstand van ongeveer honderd kilometer van het Spaanse gedeelte van de Camino aflegt en dit op een kaart, het pelgrimspaspoort of 'credential del peregrino', bewijst door deze kaart te voorzien van stempels of 'sello' bij kloosters, kerken en stadhuizen ('ayuntamientos'), is een officieel erkende pelgrim.

Deze Compostela geeft aan dat de pelgrimage naar Santiago de Compostela volbracht is en geeft recht op strafvermindering in het vagevuur.

Onder de 'Camino', de pelgrimsweg, wordt vaak alleen de 'Camino Frances' verstaan. Dit is de oude historische route die vanaf de Spaans - Franse grens naar Santiago de Compostela loopt. Maar dit is het laatste gedeelte van een route, die op verschillende plaatsen in Europa begint. Van oudsher werden diverse landen door de pelgrimsweg met elkaar verbindt. Niet alleen ideeën over godsdienst, maar ook over cultuur en maatschappij werden langs deze route uitgewisseld.

Dit is de reden waarom deze route in 1987 door de Europese Gemeenschap werd uitgeroepen tot Eerste Europese Reisroute.

In de hoogtijdagen van de Camino werd Europa doorsneden met een uitgebreid netwerk van paden en wegen. Alsmaar westwaarts meanderden deze routes om tenslotte in Santiago samen te komen. Voor de harde kern begint de Camino, trouw aan deze traditie, bij de voordeur. Om daarna de weg naar Santiago te gaan over deze oude wegen.

Veel oude pelgrimswegen zijn in onbruik geraakt of anders wel overdekt met asfalt. Er voor in de plaats gekomen zijn de Lange Afstands Wandelpaden (LAW) en de Grand Randonnees (GR). De moderne pelgrim zoekt zijn weg aan de hand van de gele Michelin gidsen en routebeschrijvingen van de GR's.

Wat gebleven is, zijn de plaatsen van culturele en historische betekenis, oude pelgrimsplaatsen, kathedralen en abdijen. Gebleven zijn ook de plaatsen van entree voor de Camino. Gelegen in de Pyreneeën aan de Frans - Spaanse grens, daar waar de routes samenkomen. Het bekende St. Jean Pied-de-Port voor de de 'Camino Navaro' en Somport voor de minder populaire 'Camino Aragones'.

De route door Nederland wordt door enkele grensovergangen bepaald, namelijk die onder Breda richting Antwerpen en die van Maastricht voor Namen. Hoewel weinig spectaculair, is de route door Nederland een prima aanloop om conditie en materiaal op peil te brengen.

Nederland is een van de dichtstbevolkte landen ter wereld en het landschap behoort niet tot een van de opwindendste. Dit kan erg demoraliserend werken. Iedereen, die de route tussen Utrecht en Gorinchem heeft gelopen, weet wat ik bedoel. Veel pelgrims slaan de weg door Nederland dan ook over.

Anderen lopen eerst een stukje Pieterspad naar Maastricht of lopen het Pelgrimspad, LAW 7-I & 7-II. Dit pad loopt ongeveer vanaf Amsterdam via Den Bosch in Brabant en Maastricht in Limburg naar Visé in België. Daar vindt het aansluiting met een pad wat via Namen naar Vézelay in Frankrijk loopt. Het is ondanks de naam geen historisch pad.

In Nederland is alles geregeld. Wild kamperen is uitgesloten. Alleen bij Breda zijn hiervoor in het Mastbos enkele plekken aangewezen. Er loopt hier ook een leuke route naar Turnhout; het Belselijntje. Vanaf Turnhout is het een kleine ruk naar het klooster van Westmalle.

Er zijn twee hoofdroutes door België. De westelijke route langs Antwerpen en Mechelen, die de Schelde volgt en dan in Frankrijk via Chartres naar Tours gaat. En de oostelijke route, die via Namen de Maas volgt en zo uiteindelijk aansluit op de Franse GR 65 in Vézelay.

De westelijke route, langs de Schelde, loopt veelal over jaagpaden en kent geen steile heuvels. In Geraardsbergen is een jeugdherberg vlak aan het pad. En pas vlak voor Doornik, Tournai, met ook een goede jeugdherberg, begint het echt te heuvelen. Deze veel gebruikte route wordt beschreven in de boekjes: St. Jacobs Fietsroutes. Bedoeld voor fietsers geeft het ook voor wandelaars veel achtergrondinfo.

De oostelijke route gaat via Tienen via de uitlopers van de Ardennen naar Namen. Dit is trouwens ook de meest noordelijke plaats, waar ik een bord heb gezien, dat de Camino aangaf. De passage door Namen is op de fiets een crime. Veel fietsers omzeilen daarom de stad. Via jaagpaden langs de Maas gaat het naar het Franse Charlesvile-Mézieres dan naar Troyes en zo naar Vézelay.

Een derde alternatief is aansluiting onder Maastricht met de GR 128, die verder naar Leuven loopt en dan verder naar Aalst. Deze GR volgt historische Niederstrasse, die vanuit Aken via Brussel naar Parijs liep.

In Frankrijk zijn de vier historisch belangrijkste plaatsen voor de pelgrim:

Dit zijn de plaatsen waar de pelgrims zich verzamelden om in groepen op de lange en gevaarlijke weg naar Compostela te gaan. In deze en andere steden langs de routes zijn veel kerken, gebouwen en kunstwerken te vinden, die herinneren aan dit rijke verleden.

In Parijs komen de routes uit Boulogne en Doornik samen. Vanuit hier loopt de historische route, de Via Tourainne, via Orleans, Tours, Poitiers, Saint-Jen-d'Angeli en Bordeaux naar Ostabat. Onderweg vonden andere routes uit Caen, Bretagne en Mont Saint Michel aansluiting.

Vanuit Vézelay liep de pelgrimsweg via Nevers, La Chatres, Limoges en Perigeux naar Ostabat.

Voor pelgrims die door het Rhonedal kwamen verzamelden zich in Le Puy-en-Velayen liepen vandaar via Conques en Moissac naar Ostabat.

Deze drie routes kwamen in Ostabat samen en gingen vandaar over de Ibaneta pas in de Pyreneeën verder naar Roncevalles in Spanje.

Vroeger was Arles het verzamelpunt voor degenen, die uit Italië kwamen. Via Montpellier, Toulouse en Oloron liep de route over de pas bij Somport naar Jacca in Spanje.

In Spanje komen de route van de Ibaneta-pas en die van de Somport-pas samen in Puenta la Reina om vandaar door te gaan als de Camnio Frances.

Van Le Puy of Vézelay naar Roncevalles is ongeveer 5-6 weken lopen. Van Arles naar Puenta la Reina is ongeveer 900 kilometer oftewel 6-7 weken lopen.

De huidige oostelijke route volgt ongeveer de route vanuit Le Puy. Het is een GR. Het acroniem Gr staat voor Sentier de Grand Randonee, de franse LAW. Het netwerk van Lange Afstands Wandelpaden in Frankrijk is uitgebreid en goed aangegeven met de bekende wit-rode merktekens. De gehele GR is beschreven in drie gidsjes.

De westelijke route is voor het grootste gedeelte een DoeHetZelf-route. De eerste twee fietsgidsjes van de St.Jacobsroute vormen een goede basis. Maar ze zijn niet helemaal te volgen, bijvoorbeeld wanneer ze over een hoofdweg gaan.

Een alternatief is om bij Tours eerst een gedeelte van de GR36 (Kanaal-Middelandse Zee) en dan de GR 65 tot St. Jean-Pied-de-Port te lopen.

Vanaf Bordeaux is ook een kustvariant. Een aanrader voor degenen, die de westelijke route lopen, maar niet door de uitgestrektheid van Les Landes willen lopen. Deze route maakt gebruik van de inspectiepaden door de duinen. Het zijn brede geplaveide wegen, waaraan veel campings liggen.